Συναισθηματικό Φαγητό: Γιατί τρως όταν έχεις άγχος;

Μήπως σου έχει συμβεί να θέλεις να φας μια σοκολάτα επειδή είσαι στεναχωρημένος/η; Ή να έχεις ανοίξει το ψυγείο και να ψάχνεις κάτι να τσιμπήσεις μόνο και μόνο επειδή νιώθεις βαρεμάρα; Ή να ανοίξεις μια σακούλα πατατάκια επειδή γύρισες θυμωμένος/η από το γραφείο; Όλες αυτές οι περιπτώσεις είναι συναισθηματικό φαγητό!

Τι είναι το συναισθηματικό φαγητό; 

Συναισθηματικό φαγητό είναι όλες εκείνες οι φορές που τρως όχι επειδή πεινάς αλλά επειδή βιώνεις ένα έντονο συναίσθημα και ψάχνεις έναν τρόπο για να το διαχειριστείς. 

Σε αυτό το άρθρο, αφήνουμε στην άκρη τις ενοχές και την αυστηρή κριτική και εξετάζουμε τι πραγματικά συμβαίνει όταν «τρώμε τα συναισθήματά μας». Θα δούμε πώς να ξεχωρίζεις τη σωματική από τη συναισθηματική πείνα και ποια βήματα θα σε βοηθήσουν να χτίσεις μια πιο ήρεμη σχέση με το φαγητό.

Είναι κακό να τρως συναισθηματικά;

Φυσικά και όχι! Το φαγητό δεν είναι μόνο θερμίδες και θρεπτικά συστατικά, είναι συνδεδεμένο με τα συναισθήματα, τις αναμνήσεις και την ψυχολογία σου. Η αναζήτηση παρηγοριάς στο φαγητό σε στιγμές άγχους, θλίψης, ακόμα και βαρεμάρας είναι μια απόλυτα ανθρώπινη αντίδραση. Όμως, το πρόβλημα ξεκινά όταν ο μοναδικός μηχανισμός διαχείρισης των συναισθημάτων σου είναι το φαγητό. Το συναισθηματικό φαγητό έχει υπόβαθρο μια διαταραγμένη σχέση με το φαγητό αλλά δεν ανήκει στις διατροφικές διαταραχές.

Σωματική VS συναισθηματική πείνα

Ένα από τα βασικά σημεία που είναι σημαντικό να διακρίνεις είναι πότε πεινάς σωματικά και πότε συναισθηματικά. Πάμε να δούμε ποια είναι τα χαρακτηριστικά τους και πώς θα τις ξεχωρίσεις.

Ποιος είναι ο φαύλος κύκλος του συναισθηματικού φαγητού;

Όπως είπαμε και προηγουμένως είναι απόλυτα φυσιολογικό να τρως συναισθηματικά κάποιες φορές. Όμως το πρόβλημα είναι όταν αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος διαχείρισης ενός έντονου συναισθήματος και όταν ένα μεμονωμένο περιστατικό σε βάζει σε ένα κύκλο συναισθηματικού φαγητού. Ο φαύλος κύκλος ξεκινά πάλι από την αρχή κάθε φορά.

Το έναυσμα (Trigger): Όλα ξεκινούν από ένα έντονο συναίσθημα — άγχος, μοναξιά, θλίψη, θυμό ή ακόμα και απλή βαρεμάρα.

Η επιθυμία για ανακούφιση: Το μυαλό σου αναζητά μια γρήγορη λύση για να μουδιάσει αυτό το δυσάρεστο συναίσθημα και να σιωπάσει τις σκέψεις του και στρέφεται στο φαγητό ως μια εύκολη λύση που προσφέρει σίγουρη απόλαυση.

Η κατανάλωση: Τρως γρήγορα και συχνά χωρίς να απολαμβάνεις πραγματικά την τροφή, συνήθως κάτι λιπαρό με απλά σάκχαρα.

Η πρόσκαιρη ανακούφιση: Κατά τη διάρκεια του φαγητού, ο εγκέφαλος εκκρίνει ντοπαμίνη, προσφέροντας μια στιγμιαία αίσθηση ηρεμίας, ευφορίας και ικανοποίησης.

Ενοχές & νέο στρες: Μετά από λίγο όμως, η παρηγορητική επίδραση σταματά αλλά το αρχικό συναίσθημα παραμένει εκεί. Στη συνέχεια έρχονται και οι ενοχές για την υπερκατανάλωση, η απογοήτευση και η δυσφορία.

Η επιστροφή στην αρχή: Οι ενοχές αυξάνουν το συνολικό στρες, δημιουργώντας το υπόβαθρο για το επόμενο επεισόδιο.

Είναι σημαντικό αρχικά να αναγνωρίζεις πότε συμβαίνει αυτό και να αναπτύξεις τρόπους για να σπας αυτό τον κύκλο και τελικά το συναισθηματικό φαγητό απλώς να είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό!

4 βήματα για να σπάσεις τον κύκλο του συναισθηματικού φαγητού

Η αλλαγή στη σχέση σου με το φαγητό δεν συμβαίνει από τη μια μέρα στην άλλη. Μέσα από καθημερινές μικρές, συνειδητές πράξεις αυτοφροντίδας χτίζεις την αλλαγή.

Η «Παύση των 10 Λεπτών»

 Όταν νιώσεις μια ξαφνική έντονη επιθυμία για φαγητό όταν είσαι συναισθηματικά φορτισμένος, αρχικά μην σου το απαγορεύσεις. Απλώς δώσε στον εαυτό σου 10 λεπτά περιθώριο. Πάρε μερικές βαθιές αναπνοές. Μόλις περάσουν τα λεπτά σκέψου ξανά «Τι έχω ανάγκη πραγματικά;». Μπορεί όντως η ανάγκη για φαγητό να παραμένει, μπορεί όμως να έχει ξεκαθαρίσει το μυαλό από την αρχική παρόρμηση και όντως να χρειάζεται κάτι άλλο.

Αναγνωρίστε το Συναίσθημα

Αντί να αναρωτηθείς «τι θέλω να φάω;», κάνε την ερώτηση: «Τι αισθάνομαι αυτή τη στιγμή;». Ονοματίστε το συναίσθημα (π.χ. «νιώθω πίεση», «νιώθω μοναξιά»). Μόνο η αναγνώρισή του αφαιρεί ένα μεγάλο μέρος από τη δύναμή του. Στη μοναξιά, στον θυμό, στη βαρεμάρα η λύση δεν είναι το φαγητό!

Βρες εναλλακτικούς τρόπους παρηγοριάς

Το φαγητό προσφέρει ανακούφιση, αλλά δεν είναι ο μόνος τρόπος. Δημιουργήστε μια λίστα με πράγματα που σας χαλαρώνουν πραγματικά: ένας σύντομος περίπατος, ένα ζεστό μπάνιο, ένα τηλεφώνημα σε έναν φίλο ή λίγη μουσική. Δοκίμασε κάτι διαφορετικό την επόμενη φορά για να δεις τι αποτέλεσμα θα έχει.

«Όχι» στις ταμπέλες των τροφίμων

Αν έχεις μια λίστα με «καλά» και «κακά» τρόφιμα, τότε αυξάνεις στο μυαλό σου τις ενοχές και τις τύψεις όταν καταναλώνεις «κακά» τρόφιμα. Με αυτό τον τρόπο ο φαύλος κύκλος του συναισθηματικού φαγητού δυναμώνει. Δεν υπάρχουν «καλά» και «κακά» τρόφιμα!

 Το να αναζητάς παρηγοριά στο πιάτο σου σε στιγμές πίεσης είναι μια απόλυτα ανθρώπινη αντίδραση και σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι σου λείπει πειθαρχία ή θέληση. Μάθε να ακούς το σώμα σου χωρίς κριτική και δώσε στον εαυτό σου τον χρόνο που έχει ανάγκη για να υιοθετήσει νέες, πιο ισορροπημένες συνήθειες.

Αν νιώθεις ότι έχεις ανάγκη βοήθεια στην κατανόηση και στη διαχείριση του συναισθηματικού φαγητού, έλα να το συζητήσουμε να βρούμε μαζί λύσεις για την καθημερινότητά σου. 

Είμαι Διαιτολόγος Διατροφολόγος στο Νέο Ψυχικό, πιστοποιημένη Master Practitioner στις Διατροφικές Διαταραχές και μπορούμε να συνεργαστούμε δια ζώσης ή διαδικτυακά.

Θα χαρώ να συνεργαστούμε και είμαι στην διάθεση σου για επικοινωνία με όποιον από τους ακόλουθους τρόπους σε εξυπηρετεί:

• • τηλεφώνησε μου στο 213-0105933

• • στείλε μου Email στο [email protected]

• συμπλήρωσε την φόρμα επικοινωνίας της ιστοσελίδας μου